Әкімшілік жауапкершілік

Әкімшілік жауапкершілік – уәкілетті органның немесе лауазымды адамның қылмыс жасаған адамға әкімшілік жаза қолдануында көрінетін құқықтық жауапкершілігінің түрі.

Әкімшілік құқық бұзушылықтың негізгі белгілері.

Әкімшілік жауапкершілік заңдар мен нормативтік актілер арқылы белгіленеді. Осы негізде әкімшілік жауапкершілік тәртіптік ерекшеленеді. Белгіленген жағдайларда тəртіптік шаралармен бірдей тәртіпте жауапкершілік шаралары қолданылады (бағынысты қызметкерлер мен қызметкерлерге).

Әкімшілік жаза қолданылуы қылмыстық іс қозғауға алып келмейді және жұмысынан босату үшін негіз болып табылмайды. Әкімшілік жауапкершілік шаралары әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуді реттейтін заңнамаға сәйкес қолданылады.

Қылмыстық істер қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сәйкес қарастырылады.
Тәртіптік – тәртіптік процедураны белгілейтін ережелерге сәйкес.
Азаматтық және арбитраждық іс жүргізу бойынша жауапты істер.
Сондықтан әкімшілік жауапкершілік басқа жауапкершілік түрлерінен ерекшеленетін бірқатар ерекшеліктерге ие.

Бірақ әкімшілік жауапкершіліктің басты ерекшелігі, оның негізі әкімшілік құқық бұзушылық болып табылады, ал шаралар әкімшілік айыппұл болып табылады.

Әкiмшiлiк құқық бұзушылық жасалған кезде он алты жасқа толған адамдар әкiмшiлiк жауапқа тартылуға тиiс.

Кәмелетке толмағандардың жауапкершілігі. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық жасаған он алты жастан он сегiз жастағы адамдар үшiн Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесiнiң Президиумы бекiткен Кәмелетке толмағандар үшiн комиссия туралы ережеде көзделген шаралар қолданылады.

Әкімшілік кодексінің 52, 123-131, 162, 174, 176, 185, 189-192-баптарына сәйкес осы әкімшілік құқық бұзушылықтар жасалған жағдайда олар жалпы негізде әкімшілік жауапкершілікке тартылады. Аталған құқық бұзушылықтың сипаты мен қылмыскердің жеке басын ескере отырып, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекстің 52-бабына сәйкес қылмыс жасаған тұлғаларға (Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 185-бабында көзделген қылмысты жасаған адамдарды қоспағанда) қатысты істер әдетте аудандық (қалалық) , кәмелетке толмағандарға арналған қалалық комиссиялар.

Әскери қызметкерлердің жауапкершілігі

Әскери қызметке шақырылған әскери және әскери қызметшілер, сондай-ақ ішкі істер органдарының жеке және командалық лауазымды тұлғалары тәртіптік тәртіп бойынша әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауапкершілік көтереді. Жер қойнауын, жер және су ресурстарын, атмосфералық ауаны, флора мен фаунаны, жол қозғалысы ережелерін, кедендік ережелерді, өсімдіктер карантині ережелерін және контрабандалық жолмен заңсыз пайдалану және қорғау нормалары мен нормаларын бұзғаны үшін бұл адамдар жалпы негізде әкімшілік жауапты болады. Бұл адамдарға әкімшілік қамауға алу мүмкін емес.

Қазақстан Республикасының аумағында жүрген шетел азаматтарының және азаматтығы жоқ адамдардың, шетел азаматтарының және азаматтығы жоқ адамдардың жауапкершілігі Қазақстан Республикасының азаматтарымен жалпы негізде әкімшілік жауапкершілікке тартылады.

Қазақстан Республикасының аумағында қолданыстағы заңдарға және қолданыстағы халықаралық шарттарға сәйкес Қазақстан Республикасының әкімшілік юрисдикциясынан иммунитетке ие шетел азаматтары әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік туралы мәселе дипломатиялық жолмен шешіледі.

Жоғарыда айтылған барлық жағдайларда, қандай да бір нысанда, уәкілетті органдар мен лауазымды тұлғалар еңбек тәртіптемесін бұзғандардың әкімшілік жауапкершіліктен босатылады.

Әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауапкершілікті жеңілдететін жағдайлар:

1) кінәлілердің шын жүректен өкінуі;
2) қылмыс жасаған адамның қылмыстың зиянды зардаптарын болдырмау, залалды ерiктi түрде өтеу немесе келтiрiлген залалды жою туралы;
3) күшті эмоционалдық толқудың немесе қиын жеке және отбасылық жағдайлардың әсер етуі жағдайында қылмысты жасау;
4) кәмелетке толмаған адамның қылмыс жасағаны;
5) жүкті әйел немесе бір жасқа дейінгі баласы бар әйелдің қылмысты жасауы.

Қазақстан Республикасының заңнамасында әкімшілік құқық бұзушылық үшін жауапкершілікті жеңілдететін басқа да жағдайлар қарастырылуы мүмкін. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iс жүргiзу туралы шешiм қабылдаған орган (лауазымды адам) заңда көзделмеген және жеңiлдететiн мән-жайлар деп танылуы мүмкiн.

Әкiмшiлiк құқық бұзушылық үшiн жауапкершiлiктi күшейтетiн мән-жайлар:

1) уәкілетті тұлғалардың оны тоқтату туралы талаптарына қарамастан, заңсыз әрекеттің жалғасы;
2) адам әкімшілік жаза қолданылған бір жыл ішінде біржақты құқық бұзушылықты қайталап жасау; бұрын қылмыс жасаған адамның қылмыс жасауы;
3) кәмелетке толмаған адамды қылмысқа қатыстыру;
4) адамдар тобы жасаған қылмысты жасау;
5) табиғи апат жағдайында немесе өзге де төтенше жағдайлар кезінде қылмысты жасау;
6) мас күйінде қылмыс жасау.

Әкiмшiлiк жаза қолданылатын орган (лауазымды адам) әкiмшiлiк құқық бұзушылықтың сипатына байланысты осы мән-жайларды ауырлататын деп тани алмайды.

Оставьте комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *